Głębiej Przeniknij Zabytki Diecezji Legnickiej

Switch to desktop Register Login

Kościół pw. Wniebowzięcia NMP i św. Mikołaja w Bolesławcu

 

Historia

1261 – Konsekracja kościoła.

1290–1298 – Przebudowa.

1429 – Kościół został spalony przez husytów.

1442 i 1482–1492 – Rozpoczęcie odbudowy, budowa obecnego kościoła.

1524–1640 – Kościół służy gminie ewangelickiej.

1655–1692 – Odbudowa i barokizacja wnętrza kościoła po pożarze w 1648 r. W ostatniej fazie prace prowadził Giulio Simonetti.

1853 – Modernizacja.

Gotycki kościół ma układ pseudobazylikowy – nawy boczne są niższe, ale nawa główna nie ma własnych okien. Okazałe prezbiterium zaplanowano jako trójnawowe, ostatecznie zrealizowano nawę środkową i południową, zaś od północy pozostawiono starszą kaplicę, obecnie zakrystię.

Fasada skierowana w stronę rynku posiada narożną wieżę nad nawą północną, w górnej części ośmioboczną i zwieńczoną hełmem o rzadkiej, neogotyckiej formie. Szczyt fasady otrzymał interesującą dekorację – w środku ceglana krata, a na obrzeżu pionowe sterczyny, które z krawędzią szczytu są połączone arkadkami. Ostrołukowe portale, zachodni oraz północny, zachowały po bokach nisze z konsolami (wspornikami) na rzeźby. Prowadzą do nich schody z barokowymi figurami Georga Leonharda Webera. Są to: Matka Boska, Św. Sebastian, Św. Jan Nepomucen, Św. Roch, Św. Józef i Św. Jadwiga – przed portalem zachodnim oraz grupa figuralna św. Jana Nepomucena przed południowym (do 1860 r. stały na bramach miejskich: górnej i dolnej).

Wnętrze korpusu i prezbiterium otrzymało barokowy wystrój. Filary międzynawowe dźwigające półkoliste arkady opięto pilastrami. Korpus nawowy przesklepiono w XVII w. kolebkami z lunetami, natomiast w prezbiterium pozostały sklepienia krzyżowo-żebrowe z początku XVI w. Piękne późnogotyckie sklepienia zachowały się w kaplicy południowo-zachodniej – ośmiopromienne z datą 1517 na zworniku – oraz w podchórzu organowym z 1522 r., o żebrach układających się w gwiazdę. Obok, w kaplicy św. Barbary z 1520 r., odnajdziemy z kolei echa nowego stylu – renesansowy fryz okienny.

Wyposażenie kościoła jest w większości barokowe. Ołtarz główny wykonał w latach 1723–1725 Georg Leonhard Weber. Nastawa ozdobiona została licznymi figurami, w centrum rzeźbiona scena Wniebowzięcia Maryi i grupa Trójcy Świętej w glorii. W prezbiterium znajduje się także ołtarz Niepokalanego Poczęcia z ok. 1722 r. z obrazem Jeremiasa Josefa Knechtela.

Ołtarze boczne w nawie głównej poświęcone są Sercu Jezusowemu (1720), św. Nepomucenowi (1726) – obecnie z figurą Madonny (figura Świętego w kaplicy św. Aleksego), św. Józefowi (1726) i św. Annie. W zamknięciu nawy południowej znajduje się barokowy ołtarz z dawnego kościoła dominikańskiego z rzeźbionym krucyfiksem.

Ambona z popiersiami Ewangelistów na balustradzie została wykonana ok. 1722 r. Bogatą formę otrzymał baldachim – ażurowy z wiciami akantu i aniołami, zwieńczony dmącym w trąbę archaniołem.

Nad łukiem tęczowym znajduje się wykonana w stiuku scena Zwiastowania, a nad filarami – figury Apostołów, zapewne z warsztatu Giulio Simonettiego.

Zachowały się fragmenty stalli z 1661 r. (w prezbiterium oraz w nawie południowej) oraz ława z herbem miasta z XVIII w. Spośród barokowych obrazów warto wspomnieć Chrystusa Ukrzyżowanego Georga Wilhelma Neunhertza z 1736 r. na ścianie północnej prezbiterium oraz płótna nad portalami naw bocznych: „Zwiastowanie” i „Ukrzyżowanie”.

Kaplice południowe wybudowano na początku XVI w., ale wystrój i wyposażenie są najczęściej późniejsze – barokowe. Od wschodu kaplica św. Aleksego z ołtarzem patrona z 1710 r.

W kaplicach Świętego Krzyża i św. Katarzyny zachowały się malowidła ścienne. W pierwszej to iluzjonistyczne przedstawienie ołtarza z Trójcą Świętą w zwieńczeniu, z 1736 r., prawdopodobnie Georga Wilhelma Neunhertza. Stanowi ono tło dla grupy figuralnej Ukrzyżowania z XVII w. W kaplicy św. Katarzyny pozostałości barokowego fresku Świętych Wspomożycieli.

W kaplicy św. Barbary znajduje się wczesnobarokowy ołtarz Świętej z 1662 r. z bogatą dekoracją małżowinowo-chrząstkową oraz obrazem z XIX w. Obok chrzcielnica z 1718 r. autorstwa L. Grohmanna z obrazem Chrztu w Jordanie z 1730 r. w tle.

Na elewacjach wmurowane zostały liczne epitafia, głównie z II połowy XVI i I połowy XVII w. Warto wspomnieć dwa w przedsionku południowym: Kaspra Kirchnera (zm. 1592 r.), poety i filozofa, o pięknej manierystycznej dekoracji Johanna Pohla, oraz renesansowe epitafium dziecka, Sebastiana von Bibran, z płaskorzeźbą Przyprowadzenia dzieci do Chrystusa.

 

Diecezja Legnicka

Top Desktop version